ਨਿਰੋਆ ਸਮਾਜ ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

-ਅਮਨਦੀਪ ਹਾਂਸ
ਮੈਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸੰਗੀਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸਹਿਮ ਜਾਨਾਂ..”– ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਬੋਨਾਪਾਰਟ ਦੇ ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗੀਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਜਦ ਦੇਸ਼ ਗੁਲਾਮ ਸੀ ਤਦ ਵੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਇਹ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸਦਿਆਂ ਹੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ- ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉੱਚਪਾਇ ਦਾ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਗੰਧਲ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੋਟੇ ਮੋਟੇਭੜਕਾਊ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭੜਕਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਉਤੇਜਨਾਪੂਰਨ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ. . .
ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹੀ ਕੁਝ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦਾਚਿਤ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਨਿਘਾਰ ਵੱਲ ਹੀ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟੀ-ਪੂੰਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਹੁਣ ਡਿੱਕੋਡੋਲੇ ਖਾਂਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਥੰਮਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿਰੋਲ ‘ਸਵੈ-ਮੁਨਾਫਾਖੋਰ’ ਧੰਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇ ਧੰਦੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਿਰਫ ਉਹ ਮਾਪਦੰਡ ਹੀ ਤੋਲੇ ਮੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਨਾਫਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਣ, ਇਵਜ਼ ਵਿੱਚਬੇਸ਼ੱਕ ਹੋਰ ਧਿਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਪਵੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਨ-ਸੇਵਾ, ਜਾਂ ਸਮਾਜ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੋਟੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਭੱਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਇਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ nfl jerseys shop ਜੜਾਂ ਖੋਖਲੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ-ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਸਤਹੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਿੱਧ ਪੱਧਰੀ ਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫਲਾਈਓਵਰ ਬਣਦੇ ਨੇ, ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਉਸਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਇਹ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਗੱਫਿਆਂ ਦੀ ਲਲਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਹ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਗੁਣਗਾਣ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਮੀਡੀਆਈ ਕਲਮ ਸਿਰਚੁੱਕੇ ਕਿ ਜਿਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲਾਈਓਵਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਓਸ ‘ਤੇ ਚੜਨ ਲਈ ਜਨ-ਸਧਾਰਨ ਕੋਲ ‘ਬੰਬੂਕਾਟ’ ਵੀ ਹਨ, ਭਾਵ ਓਸ ਫਲਾਈਓਵਰ ਦੇ ਹਾਣਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂਛਾਂ ਮਰੋੜਦੇ ਘਰੋਂ ਖੇਤ, ਟੋਭੇ ਤੱਕ ਹੀ ਪੈਂਡਾ ਗਾਹ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਕਦੇ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰਲੀ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ ਚੜੇ? ਜਿਥੇ ਪੰਜ ਤਾਰਾ ਹੋਟਲ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਓਥੇ ਜ਼ਮੀਨੀਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜੁੜੇ ਬਹੁ-ਜਨ ਕੋਲ ਦੋ ਵਕਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ?
ਮੀਡੀਆਈ ਕਲਮ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜਨ ਸਧਾਰਨ ਦੇ ਲਹੂ-ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਸਿਰਫ ਖਾਨਾਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹਾਣਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਫਲਾਣਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਇਹ ਛੁਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਚੰਦਰਮਾ-ਤਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ”ਵਿਚਾਰੇ ਬੇਜ਼ੁਬਾਨ ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਸਿਰ”ਭੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਪਾਂਡੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਲਾੜੀ ਉਡਾਣ ਲਈ ਮਹੂਰਤ ਵੀ ਕਢਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਕਲਮ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਗੋਗੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਹੋ ਰਹੇ ਓਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਉਭਾਰਦੀ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਤਰਕ ਦਾ ਨਾਰੀਅਲ ਭੰਨਣ ਜਾਂ ਮਹੂਰਤ ਕਢਵਾਉਣ ਜਾਂ ਹਵਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਤਾਂ ਸਮਾਜ wholesale nfl jerseys ਨੂੰ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ Wholesale nfl Jerseys ਦੇਹਨੇਰੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾ ਲਵਾਉਣ ਦੇ ਤੁਲ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹਾਣਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਜਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਗੰਦਗੀ ਚੁੱਕਣ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਨੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਲਿਤ ਜਾਂ ਪੱਛੜੇ ਕਹਿ ਕੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਜਾਤ ਪਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਤਕਰਾ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਵਖਰੇਵੇਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨਿਰੋਆ ਹੋਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ, ਕਾਰਨ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਸਮਾਜਕ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ ਸਤਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਛੁਪਾਲਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ, ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਊਣੇ ਹੋਣਾ, ਅੱਖਰੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਜਨ ਜਨ ਤੱਕ ਅੱਖਰੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਅੱਪੜਦਾ, ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਜੋਗਾ ਤੇ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਦ ਤੱਕ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਦਾ ਗੰਧਲ਼ਾਪਣ-ਖੋਖਲਾਪਣ ਮਿਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕਦੇਖੋਖਲੀ ਨੀਂਹ ‘ਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ ਹੈ?
ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇੜਾ ਗਰਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਸਗੋਂ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੇ ਬੇਸਿਰ-ਪੈਰ ਦੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ, ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਹਨੇਰ ਹੈ ਜੋ ਨੰਗੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇ ਇਸ ਹਨੇਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਮਾਜ ਤੱਕ ਚਾਨਣ ਦੀ ਲੀਕ ਘੱਲਣ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸਰਚ ਲਾਈਟ ਦੀਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਰਚ ਲਾਈਟਾਂ Sharpen ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਮਾਜ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਧੂਹ ਕੇ ਪੁਚਾ ਦੇਣ, ਬਹੁਤਾ ਮੀਡੀਆਈ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਮੁਨਾਫਿਆਂ-ਮੁਫਾਦਾਂ ਲਈ ਕਲਮ ਝਰੀਟੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਵੈ-ਚਾਨਣੀਆਂ ਛਿੱਟਾਂ ਕੀ ਛਰਾਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ।
ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੱਸਰੇ ਹਰ ਚੰਗੇ ਬੁਰੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਜਨ ਜਨ ਤੱਕ ਪੁਚਾਉਣ ਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੇ ਉਹਨਾਂ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਗਾਂਹ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਕਾਲੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦਲੀਲਾਂ ਸਹਿਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਧੱਕੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲ਼ ਫੜ ਕੇ ਨਾਲ ਤੋਰਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕਹਿ ਲਈਏ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ ਵਾਗਡੋਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰਫ ਮੀਡੀਆ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਤੱਕ ਸਿੱਧੀ ਪਹੁੰਚ ਰੱਖਦਾ cheap jordans online ਹੈ, wholesale nfl jerseys ਜਾਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚਜੀ ਜ਼ਿਦੰਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ‘ਤੇ ਮੀਡੀਆ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਸੇਧ ਮਿਲੇ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਜਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੀਡੀਆ ਬੀਜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਮੀਨਜਿੰਨੀ ਸੋਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਬੀਜ ਜਿੰਨਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਓਨੀ ਹੀ ਨਿਰੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੇ ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਿਰੋਏ ਹੋਣ ਓਥੇ ਕੋਈ ਬਦਅਮਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੀ ਢਾਅ ਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਮੀਡੀਆ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਚਾਹੇ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭੜਕਾਹਟ ਭਰੇ ਲੇਖ, ਖਬਰਾਂ, ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਨਸ਼ਰ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਪੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਹਿਰਦ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਜੀਦਾ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਚਾਸ਼ਣੀ ‘ਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਜਨ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਸਲਾ ਤਾਂ ਨਸ਼ਰ ਦੋਵਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਲਾਹੁਣ-ਲੁਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ..। ਫੈਸਲਾ ਮੀਡੀਆਈ ਕਲਮ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਹਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਥਾਹ ਭੰਡਾਰ ਪਿਆ ਹੈ।

azithromycin for pneumonia finasteride 1mg cialis trial cialis canada escitalopram 20 mg escitalopram oxalate azithromycin 5 day dose pack levitra erfahrungen cipro antibiotic cialis samples lexapro generic name revatio vs viagra is azithromycin penicillin cialis coupon 20 mg cialis free trial discount viagra tamoxifen therapy what does finasteride do zithromax z-pak daily cialis canada viagra cialis cialis dosage strengths lexapro and wellbutrin combination therapy tamoxifen interaction ciprofloxacin 250mg canadian viagra cialis alternative what is tamoxifen buy cialis acyclovir 800 mg cialis side effects what is tamoxifen used for what is azithromycin for viagra pills viagra canada cialis dosage viagra 50mg ciprofloxacin 500 mg tabletten finasteride side effects in men acyclovir side effects women viagra what does viagra do finasteride and enlarged prostate cheap cialis azithromycin medscape lexapro generic buy viagra online cialis website ciprofloxacin hcl finasteride 5mg side effects mayo clinic azithromycin z pak generic cialis at walmart cialis 20mg viagra online azithromycine lexapro 10 mg cialis generic availability lexapro 5mg finasteride for hair loss lexapro reviews acyclovir 400 mg escitalopram effets secondaires antibiotic ciprofloxacin ciprofloxacin 500 mg for urinary tract infection cialis 30 day sample levitra rezeptfrei deutschland lowest cialis prices lexapro dosages canada cialis escitalopram 10mg cialis price ciprofloxacin side effects after age 60 zovirax ointment what is cialis lexapro and weight gain azithromycin class azithromycin 250 levitra cialis copay card tamoxifen citrate ciprofloxacin nebenwirkungen cialis tadalafil side effects of azithromycin escitalopram cialis vs viagra does lexapro cause weight gain levitra without a doctor prescription levitra 20 mg precio farmacia cialis dosage recommendations viagra vs cialis vs levitra viagra coupons generic levitra acyclovir ointment tamoxifen side effects cialis pills for sale viagra ohne rezept aus deutschland cialis 5mg daily how does lexapro work how does viagra work cipro dangers how long for lexapro to work azithromycin and alcohol azithromycin tablets price cialis cialis on line what does ciprofloxacin 500mg treat what is cipro usually prescribed for tamoxifen and foods to avoid levitra generic viagra cialis zovirax pills escitalopram nebenwirkungen cialis without a doctor’s prescription female viagra azithromycin 500mg lexapro 10mg how to use viagra pfizer viagra viagra without a doctor prescription zovirax cream lexapro vs zoloft natural viagra levitra coupons viagra tablet finasteride for women ciprofloxacin 250 mg azithromycin 500 erfahrungen buy viagra ciprofloxacin 500 mg cialis cheap cialis 10 mg how long for azithromycin to take effect sophia viagra cipro dosage viagra dosage levitra coupon 200 cialis coupon cialis patent expiration date extended cialis generic tadalafil common side effects of ciprofloxacin 500 mg cialis coupon print cheap viagra levitra 20 mg von bayer sex viagra for women cialis 30 day trial coupon ciprofloxacin 9 levitra at walmart buy generic levitra what is acyclovir ciprofloxacin for dogs viagra pill order viagra lexapro manufacturer website viagra nebenwirkungen lexapro overdose viagra 100mg viagra for sale uk cialis reviews cialis 20mg directions cialis patent expiration what is ciprofloxacin prescribed for cialis online viagra single packs cialis samples overnight acyclovir 200mg what infections does ciprofloxacin treat viagra costs finasteride post finasteride syndrome generic levitra vardenafil 20mg lexapro and weight gain in women escitalopram side effects what bacteria does ciprofloxacin kill zithromax dosage acyclovir ointment 5 cialis coupons printable azithromycin 500 zovirax dosage where to buy viagra acyclovir dose cialis effects lexapro side effects lexapro dosage cipro azithromycin uses side effects lexapro effects of stopping finasteride azithromycin dosage cialis discount viagra for women what is cipro used for viagra price ciprofloxacin 500 acyclovir dosing lexapro 20mg ciprofloxacin 500mg viagra alternative finasteride hair loss what is lexapro acyclovir for shingles stopping lexapro side effects of lexapro zithromax cialis savings card ciprofloxacin dosierung viagra sex levitra prices viagra en ligne livraison 24h utilisation viagra acyclovir medication viagra 100 levitra prezzo in farmacia how to wean off lexapro generic for lexapro cipro side effects in elderly finasteride 5 mg tab cialis pills how to wean off lexapro without withdrawals finasteride permanent side effects cialis medication what is acyclovir used for azithromycin 500 mg tamoxifen and bone pain what is ciprofloxacin used for ciprofloxacin ophthalmic solution viagra natural what works better than viagra side effects of ciprofloxacin zovirax for cold sores side effects of tamoxifen viagra wikipedia cost of cialis finasteride 5mg cialis voucher generic cialis ciprofloxacin dose ciprofloxacin hcl 500 mg what is finasteride used for escitalopram 10 mg para que sirve cialis 5 mg side effects of cialis cialis for sale zoloft vs lexapro cipro antibiotics levitra online tamoxifen nebenwirkungen vardenafil 20mg lexapro benefits for women side effects of finasteride azithromycin cost ciprofloxacin uses what is escitalopram cialis or viagra what is lexapro used for lexapro weight gain viagra ohne rezept auf rechnung ciprofloxacin hydrochloride ophthalmic viagra prices buy cialis online propecia side effects cialis vs viagra buy levitra online azithromycin 250 mg treatment viagra 100 mg what is azithromycin used for cipro drug class viagra activate levitra 20 mg cost walmart finasteride effets secondaires side effects of viagra ciprofloxacin dosage lexapro vs celexa azithromycin 250mg azithromycin side effects lexapro dosing ciprofloxacin spc acyclovir 800 mg for shingles viagra kaufen cealis azithromycin 250mg tablets 6 pack azithromycin tablet online viagra viagra samples ciprofloxacin hcl 500 mg tab lexapro for anxiety cialis 5mg generic viagra viagra effects what is azithromycin pfizer viagra coupons from pfizer escitalopram 10 mg ciprofloxacin drug class levitra 10 mg prezzo zovirax levitra vs viagra for hardness viagra on line no prec effects of stopping lexapro suddenly wellbutrin and lexapro lexapro vs wellbutrin ciprofloxacin side effects in women cialis 20 mg acyclovir 400mg cialas finasteride results cialis for daily use discount cialis cialis otc viagra medicine finasteride 5mg tab side effects of lexapro 10 mg tamoxifen bijwerkingen cialis daily azithromycine eg 500 mg bijsluiter azithromycin liquid cialis coupons from manufacturer side effects of acyclovir ciprofloxacin coverage cialis coupons 2017 levitra bayer 20mg meilleur prix azithromycin pregnancy category cialis for bph azithromycin vs erythromycin what does ciprofloxacin treat ciprofloxacin hydrochloride how does acyclovir work erectile dysfunction cialis finasteride vs dutasteride cialis generic lexapro para que sirve acyclovir for cold sores cialis coupons viagra from canada cialis cost acyclovir 800mg generic lexapro viagra wiki lexapro withdrawal azithromycin for uti levitra 20mg generic viagra 100mg ciprofloxacin hcl 500 mg side effects how long does viagra last how to take cialis acyclovir cialis professional vardenafil vs viagra ciprofloxacin 500mg antibiotics cilias cyalis generic cialis tadalafil cialis patent expiration 2017 ciprofloxacin drops zithromax 500 mg over the counter viagra viagra pillen kruidvat viagra sans ordonnance viagra vs cialis vs levitra canadian cialis free viagra viagra vs cialis azithromycin coverage lexapro side effects men liquid cialis viagra side effects finasteride medication azithromycin three times a week finasteride reviews lexapro medication tamoxifen side effects in women over 55 viagra substitute cialis sample azithromycin drug class buy generic viagra lexapro side effects in men is ciprofloxacin a penicillin finasteride 5mg side effects cipro for uti what does azithromycin treat ciprofloxacin used for equipe argentine viagra buy levitra cheap levitra azithromycin pregnancy cialis for men what is acyclovir for azithromycin 250 mg cialis pharmacy prices how to get off lexapro cialis pricing cialis for women first few days on lexapro how does cialis work lexapro coupons viamedic cialis weaning off lexapro lexapro withdrawal symptoms levitra 20 mg how much does cialis cost viagra tablets side effects of azithromycin 250 mg acyclovir dosage for cold sores what is ciprofloxacin herbal viagra finasteride 5 mg cipro 500 azithromycin when will cialis go generic azithromycin pediatric dosing tamoxifen tamoxifen cost levitra dosage viagra cost viagra generic what is finasteride viagra uk is tamoxifen chemotherapy viagra coupon cipro and tendonitis thuoc azithromycin nolvadex viagra bestellen tamoxifen side effects in women finasteride long term effects cost of viagra viagra for men what is lexapro for viagra vs cialis cipro uses acyclovir cream viagra for sale azithromycine 250 mg azithromycin eye drops what is viagra viagra without a doctor prescription usa side effects of ciprofloxacin 500 mg best price viagra lexapro side effects in women celexa vs lexapro side effects of lexapro in women viagra tesco cialis from canada cialis coupon azithromycin without a doctor’s prescription levitra vs viagra ciprofloxacin bnf viagra 100mg tablets retail price viagra generico ciprofloxacin class online cialis is lexapro a controlled substance zithromax antibiotic lexapro side effects of finasteride 5mg cialis canadian pharmacy finasteride side effects buying viagra tamoxifen langzeitfolgen free cialis viagra on line finasteride tablets ciprofloxacin eye drops tamoxifen lawsuits acyclovir vs valacyclovir acyclovir 800 mg 5 times a day azithromycin for strep throat propecia wholesale cialis generic for cialis withdrawal from lexapro cipro side effects cialis prices ciprofloxacin 500mg antibiotics side effects viagra receptfritt levitra 20mg cost per pill levitra vs viagra lexapro and weight loss acyclovir dosage what is cipro cialis testimonials is azithromycin viagra soft tamoxifen and weight gain finasteride dosage viagra viagra alternatives ciprofloxacin 500mg tablets lexapro bula ciprofloxacin side effects finasteride efectos secundarios